Wirus RSV (syncytialny wirus oddechowy) to ciche zagrożenie dla dorosłych, często mylone ze zwykłą infekcją sezonową. Jednak w grupach ryzyka, zwłaszcza u osób starszych, może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zaostrzenie chorób przewlekłych, a nawet hospitalizacja. Po dekadach badań naukowcy dostarczyli nam skuteczne narzędzie obrony – szczepionkę. W tym kompleksowym przewodniku wyjaśniamy, dla kogo szczepienie jest kluczowe, kiedy najlepiej je wykonać i jak skorzystać z nowych zasad refundacji w Polsce w 2025 roku.
Czym jest RSV i dlaczego dorośli powinni traktować go poważnie?
W powszechnej świadomości RSV funkcjonuje jako „choroba wieku dziecięcego”. To prawda, że u najmłodszych jest główną przyczyną hospitalizacji z powodu infekcji dróg oddechowych. Jednak u dorosłych, szczególnie tych z osłabioną odpornością i obciążeniami zdrowotnymi, wirus ten może być równie niebezpieczny. Zakażenie może prowadzić do ciężkiego zapalenia oskrzeli i płuc, a także do dekompensacji i zaostrzenia istniejących schorzeń, takich jak niewydolność serca czy POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc).
Kto znajduje się w grupie największego ryzyka?
Wszyscy dorośli po 60. roku życia: naturalne starzenie się układu odpornościowego (immunosenescencja) sprawia, że organizm gorzej radzi sobie z patogenami.
Seniorzy z chorobami przewlekłymi: szczególnie narażone są osoby z chorobami serca (np. niewydolność, choroba wieńcowa), płuc (astma, POChP), cukrzycą oraz przewlekłymi chorobami nerek.
Osoby w wieku 50–59 lat z chorobami współistniejącymi i obniżoną odpornością (np. w trakcie leczenia onkologicznego).
Mieszkańcy domów opieki długoterminowej, gdzie wirus może rozprzestrzeniać się błyskawicznie.
Szczepionka na RSV – jak działa i dlaczego to przełom?
Nowoczesne szczepionki przeciw RSV (np. białkowe podjednostkowe) uczą układ odpornościowy rozpoznawania kluczowego elementu wirusa – białka fuzyjnego F w jego niestabilnej formie „prefuzyjnej”. To właśnie to białko pozwala wirusowi wnikać do ludzkich komórek. Blokując je, system immunologiczny neutralizuje zagrożenie, zanim zdąży ono wyrządzić poważne szkody.
Badania kliniczne potwierdziły wysoką skuteczność tych preparatów w zapobieganiu ciężkiemu przebiegowi choroby i hospitalizacjom. Są one przy tym bezpieczne i dobrze tolerowane, a najczęstszym działaniem niepożądanym jest przejściowy ból w miejscu wkłucia.
Przełom po 60 latach: Wyboista droga do szczepionki na RSV
Wirusa RSV odkryto już w latach 50. XX wieku, jednak droga do skutecznej profilaktyki była wyjątkowo trudna. Tragiczna w skutkach próba stworzenia szczepionki w latach 60. – opartej na inaktywowanym wirusie – doprowadziła do paradoksalnego wzmocnienia choroby u zaszczepionych dzieci. To traumatyczne doświadczenie na dekady zahamowało badania.
Prawdziwy przełom nastąpił dopiero w 2013 roku, gdy naukowcy odkryli, jak ustabilizować wspomniane białko F w jego formie prefuzyjnej. To właśnie ten sukces otworzył drogę do opracowania bezpiecznych i skutecznych preparatów, z których możemy korzystać dzisiaj.
Polscy eksperci zgodni: Czas chronić seniorów przed RSV
Rekomendacje dotyczące szczepień przeciw RSV dla dorosłych nie są eksperymentem, lecz opartym na solidnych dowodach naukowych standardem. W Polsce szczepienia te są oficjalnie zalecane przez kluczowe towarzystwa medyczne, w tym Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej, Polskie Towarzystwo Kardiologiczne i Polskie Towarzystwo Pulmonologiczne.
Eksperci podkreślają skalę problemu: dane wskazują, że RSV jest drugą, zaraz po grypie, najczęstszą przyczyną zgonów z powodu infekcji dróg oddechowych u osób starszych w Europie.
Praktyczny poradnik: Szczepienie RSV krok po kroku w 2025 roku
Kiedy się szczepić? Optymalny czas to okres przed sezonem wzmożonych infekcji, czyli późne lato lub wczesna jesień (sierpień–październik). Szczepienie można jednak wykonać przez cały rok.
Jak wygląda schemat? Obecnie szczepienie polega na podaniu jednej dawki domięśniowo. Na ten moment nie ma zaleceń dotyczących dawek przypominających.
Dostępne preparaty: w polskich aptekach dostępne są dwa preparaty: Abrysvo (firmy Pfizer) oraz Arexvy (firmy GSK).
Refundacja w Polsce (stan na listopad 2025) – ściągawka
Wiek 65+: 100% refundacji. Szczepionka dla pacjenta jest bezpłatna.
Wiek 60–64 z chorobami przewlekłymi: 50% refundacji. Pacjent płaci połowę ceny szczepionki.
Kobiety w ciąży: szczepionka Abrysvo jest refundowana w 100% (bezpłatna) w celu ochrony noworodka w pierwszych miesiącach jego życia.
Szczepionka jest, ale czy dla każdego? Dostępność i koszty w praktyce
Wprowadzenie refundacji to ogromny krok naprzód w profilaktyce zdrowotnej seniorów. Należy jednak podkreślić, że obecne dyskusje w środowisku medycznym nie dotyczą bezpieczeństwa szczepionek, które jest wysokie, lecz kwestii dostępu.
Problem finansowy: kluczowa grupa ryzyka, czyli osoby w wieku 50–59 lat z chorobami przewlekłymi, na razie nie jest objęta refundacją. Dla tych pacjentów szczepionka na RSV pozostaje pełnopłatna.
Problem dostępności: doświadczenie uczy, że po wprowadzeniu szerokiej refundacji mogą pojawić się przejściowe trudności z dostępnością preparatów w aptekach. Dlatego nie warto odkładać decyzji o szczepieniu.
Co dalej? Szczepionki 3w1 i nowe technologie
Dziedzina wakcynologii rozwija się niezwykle dynamicznie. Na rynku europejskim zatwierdzono już trzeci preparat – szczepionkę mRNA mResvia (firmy Moderna). Równocześnie trwają intensywne badania nad tym, jak długo utrzymuje się odporność poszczepienna i czy w przyszłości konieczne będą dawki przypominające.
Najbardziej ekscytującą wizją są jednak prace nad szczepionkami skojarzonymi, które miałyby chronić jednocześnie przed RSV, grypą i COVID-19. Być może już za kilka lat jeden zastrzyk zapewni nam kompleksową ochronę na całą zimę.
Podsumowanie: Nie czekaj na kaszel, działaj proaktywnie
Szczepienie przeciw RSV u dorosłych to prosta, bezpieczna i skuteczna metoda ochrony przed groźną chorobą i jej powikłaniami. To inwestycja we własne zdrowie, która pozwala uniknąć zaostrzenia chorób przewlekłych i zachować niezależność.
Nie jesteś pewien, czy szczepienie jest dla Ciebie? Potrzebujesz recepty na refundowany preparat? Nie musisz czekać w kolejkach. Skonsultuj się z lekarzem online na platformie
e-medycy.pl, gdzie szybko i wygodnie uzyskasz poradę medyczną, a w razie potrzeby otrzymasz e-receptę na szczepionkę lub e-zwolnienie. Chroń swoje zdrowie tej zimy.