Kompleksowy przewodnik po szczepieniu na półpasiec w Polsce. Dowiedz się, dla kogo jest szczepionka Shingrix, jak wygląda schemat dawkowania, ile kosztuje i kto może skorzystać z refundacji w 2025 roku.
Wstęp – “Cichy lokator”, który budzi się po latach
Każdy, kto w dzieciństwie przeszedł ospę wietrzną, nosi w swoim układzie nerwowym cichego lokatora – wirusa VZV (Varicella-zoster virus). Przez dekady pozostaje on w uśpieniu, jednak wraz z wiekiem i naturalnym spadkiem odporności może się reaktywować, wywołując niezwykle bolesną chorobę – półpasiec. Ryzyko gwałtownie rośnie po 50. roku życia, a jego najpoważniejszym powikłaniem jest neuralgia popółpaścowa, czyli przewlekły ból, który potrafi utrzymywać się miesiącami, a nawet latami.
Na szczęście, na polskim rynku dostępna jest już nowoczesna i wysoce skuteczna broń w tej walce – szczepionka Shingrix. W tym artykule analizujemy, dla kogo jest przeznaczona, jak działa, ile kosztuje i kto może liczyć na jej refundację.
Historia szczepień na półpasiec w Polsce – Długo nic, a potem przełom
Przez wiele lat polscy pacjenci nie mieli dostępu do dedykowanej profilaktyki półpaśca. Starsza szczepionka żywa, Zostavax, nigdy nie została wprowadzona na nasz rynek, pozostawiając lukę w ochronie starzejącego się społeczeństwa.Przełom nastąpił w marcu 2023 roku, kiedy w aptekach pojawił się Shingrix – szczepionka rekombinowana, niezawierająca żywego wirusa. To preparat nowej generacji, charakteryzujący się nie tylko znacznie wyższą skutecznością, ale również lepszym profilem bezpieczeństwa, co pozwala na stosowanie go u osób z obniżoną odpornością.
Kto powinien rozważyć szczepienie na półpasiec?
Główna grupa docelowa: Osoby po 50. roku życia
Podstawowym zaleceniem jest szczepienie wszystkich osób, które ukończyły 50 lat. To właśnie w tej grupie wiekowej układ immunologiczny zaczyna słabiej kontrolować uśpionego wirusa VZV, co dramatycznie zwiększa ryzyko zachorowania na półpasiec.
Szczególne grupy ryzyka (już od 18. roku życia)
Półpasiec może zaatakować również młodszych dorosłych, zwłaszcza jeśli ich odporność jest osłabiona. Szczepienie preparatem Shingrix zaleca się osobom pełnoletnim, u których występują:
- Choroby przewlekłe: cukrzyca, przewlekłe choroby serca, płuc czy nerek.
- Stany immunosupresji: osoby po przeszczepach narządów, w trakcie leczenia immunosupresyjnego.
- Choroby nowotworowe: szczególnie białaczka i chłoniaki.
- Choroby autoimmunologiczne: reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), łuszczyca,
toczeń rumieniowaty układowy, stwardnienie rozsiane (SM).
Szczepionka Shingrix – najczęstsze pytania i odpowiedzi (Q&A)
„Przeszedłem/am ospę wietrzną. Czy muszę się szczepić?”
TAK. Przechorowanie ospy wietrznej jest warunkiem koniecznym do wystąpienia półpaśca. Szczepionka Shingrix nie chroni przed ospą, lecz przed reaktywacją wirusa, który już znajduje się w organizmie. Jej celem jest wzmocnienie specyficznej odpowiedzi immunologicznej, aby utrzymać wirusa w stanie uśpienia.
„Chorowałem/am już na półpasiec. Czy to znaczy, że jestem odporny/a?”
NIE. Przejście półpaśca nie gwarantuje trwałej odporności. Choroba może nawracać, a kolejne epizody bywają równie bolesne. Szczepienie po przechorowaniu znacząco zmniejsza ryzyko nawrotu oraz wystąpienia najcięższych powikłań, w tym neuralgii popółpaścowej.
Jak wygląda schemat szczepienia Shingrix i jaka jest jego skuteczność?
Liczba dawek: Pełen schemat szczepienia obejmuje podanie dwóch dawek szczepionki.
Odstęp między dawkami: Standardowo drugą dawkę podaje się po 2 miesiącach od pierwszej. Okres ten można elastycznie wydłużyć do 6 miesięcy. U pacjentów z obniżoną odpornością, gdy konieczne jest szybsze uzyskanie ochrony, odstęp można skrócić do 1–2 miesięcy.
Skuteczność: Badania kliniczne wykazały ponad 90% skuteczności w zapobieganiu półpaścowi u osób po 50. roku życia. Co równie istotne, szczepionka w podobnym stopniu chroni przed neuralgią popółpaścową. Ochrona utrzymuje się na wysokim poziomie przez co najmniej 10 lat po zaszczepieniu.
Cena vs. Dostępność – Ile kosztuje szczepionka Shingrix i kto może liczyć na refundację?
Główną barierą w dostępie do tej nowoczesnej profilaktyki jest jej wysoka cena. Koszt jednej dawki w aptece waha się od 750 do 1000 zł, co oznacza, że pełna, dwudawkowa immunizacja to wydatek rzędu 1500–2000 zł.
Dobrą wiadomością jest jednak wprowadzenie refundacji od 1 stycznia 2025 roku, która obejmie pacjentów z grup podwyższonego ryzyka:
- 100% refundacji (szczepionka bezpłatna): dla pacjentów w wieku 65 lat i starszych z chorobami przewlekłymi, stanami immunosupresji, nowotworami lub chorobami autoimmunologicznymi (zgodnie z listą grup ryzyka wymienioną wcześniej).
- 50% refundacji (koszt ok. 375 zł za dawkę): dla pacjentów w wieku 18 lat i starszych z tymi samymi schorzeniami z grup ryzyka.
Środowiska eksperckie i organizacje pacjentów apelują o dalsze rozszerzenie refundacji, na przykład poprzez objęcie nią wszystkich seniorów po 65. roku życia bez dodatkowych kryteriów, jednak na ten moment Ministerstwo Zdrowia nie zapowiada takich zmian.
Perspektywy na przyszłość
Wprowadzenie na rynek szczepionki Shingrix oraz objęcie jej częściową refundacją to milowe kroki w profilaktyce półpaśca w Polsce. Kluczowe dla zdrowia publicznego będzie teraz budowanie świadomości na temat zagrożeń związanych z tą chorobą oraz dalsze decyzje polityczne, które mogą uczynić szczepienie bardziej dostępnym finansowo dla szerszej populacji, zwłaszcza dla zdrowych seniorów.
Podsumowanie i rekomendacje
Półpasiec to nie jest zwykła wysypka. To ryzyko wyniszczającego, przewlekłego bólu, który może odebrać radość życia na wiele lat. Nowoczesna szczepionka Shingrix stanowi dziś najskuteczniejszą tarczę ochronną przed chorobą i jej powikłaniami. Masz 50 lat lub więcej? A może jesteś w grupie ryzyka z powodu chorób przewlekłych? Nie czekaj, aż będzie za późno.
Jeśli masz wątpliwości lub chcesz uzyskać receptę na szczepionkę, nie musisz czekać w kolejce do przychodni. Skorzystaj z konsultacji online na platformie e-medycy.pl. Nasi lekarze odpowiedzą na wszystkie Twoje pytania, a w razie potrzeby wystawią e-receptę na szczepionkę Shingrix. W przypadku aktywnej choroby, możesz również uzyskać profesjonalną poradę i niezbędne e-zwolnienie. Zadbaj o swoją przyszłość już dziś.